Tạp chí văn hóa - Covid-19 : Opéra de Paris và « nấc thang xuống địa ngục »

9:34
 
Chia sẻ
 

Manage episode 269927028 series 130290
Thông tin tác giả France Médias Monde được phát hiện bởi Player FM và cộng đồng của chúng tôi - bản quyền thuộc sở hữu của nhà sản xuất (publisher), không thuộc về Player FM, và audio được phát trực tiếp từ máy chủ của họ. Bạn chỉ cần nhấn nút Theo dõi (Subscribe) để nhận thông tin cập nhật từ Player FM, hoặc dán URL feed vào các ứng dụng podcast khác.
Đoàn ca vũ kịch quốc gia Paris (Opéra national de Paris), sau 350 năm thành lập, với dàn nhạc giao hưởng nằm trong tốp đầu thế giới, với 1.800 nhân viên cùng hai nhà hát Bastille và Garnier, đang trải qua một “tấn bi kịch” chưa từng có. Sau 4 tháng « cửa đóng then cài » vì lệnh phong tỏa toàn quốc do dịch Covid-19, Opéra de Paris chính thức được mở cửa trở lại từ ngày 15/07. Thế nhưng, vì nhiều lý do, hai nhà hát opéra Bastille và Garnier vẫn đóng cửa lần lượt đến cuối tháng 11/2020 và đến tháng 01/2021. Trong chương trình Kinh Tế Văn Hóa phát trên đài France 24 ngày 25/07/2020, nhà báo Aude Kersulec, giải thích : « Đó là một tấn bi kịch của năm nay. Đoàn ca vũ kịch Paris sẽ trải qua một mùa diễn thê thảm, mất tới 45 triệu euro. Điều này chưa từng xảy ra. Trong 7 tháng qua, bắt đầu từ tháng 12 năm 2019, Đoàn ca vũ kịch Paris đã phải hủy nhiều buổi công diễn do phong trào đình công của nhân viên trong đoàn. Họ đình công nhằm bảo vệ chế độ hưu bổng đặc biệt mà họ đang được hưởng. Rồi dịch bệnh bùng lên vào tháng 03, biện pháp phong tỏa đất nước đã đặt dấu chấm hết cho mùa diễn năm nay. » Kéo dài từ ngày 05/12/2019 đến tận ngày 03/03, hai tuần trước khi cả nước Pháp bị phong tỏa vì dịch bệnh, đây là đợt đình công dài ngày nhất trong lịch sử Đoàn ca vũ kịch Paris kể từ khi được thành lập cách nay 350 năm. Tổng cộng trong 3 tháng đình công, 83 buổi diễn ballet và nhạc kịch, (61 buổi diễn của năm 2019 và 22 buổi diễn của năm 2020) đã bị hủy, thiệt hại lên đến 14,5 triệu euro (11 triệu eurro năm 2019 và 3,7 triệu euro năm 2020). Thế nhưng, những mất mát nói trên vẫn chưa là gì so với những thiệt hại mà loại virus mắt thường không nhìn thấy được đã gây ra. Trong hơn 3 tháng đóng cửa vì dịch bệnh, Opéra de Paris phải hủy 156 buổi diễn và thất thu tới 31 triệu euro. Số khán giả bị ảnh hưởng do lịch diễn bị hủy lên tới 83.000 người. « Tức giận », « buồn bã », « thất vọng » …, chừng đó vẫn chưa đủ để diễn tả hết những cảm xúc của ông Philippe Jordan, giám đốc âm nhạc của đoàn Opéra de Paris. Ông Jordan khẳng định: « Một dàn nhạc có thể vẫn trụ được nếu không chơi nhạc trong 3 tháng, nhưng 9 tháng thì quá dài và gây tác hại về mặt nghệ thuật. Một dàn nhạc không phải như một cái máy mà sau khi tắt, người ta chỉ cần bấm nút một cái mà khởi động lại được”. Còn một nhạc công chia sẻ trên Le Figaro : “Chúng tôi đang chết đói. Chúng tôi muốn và cần được chơi nhạc. » Về tài chính, ngoài 45 triệu euro thất thu từ tiền vé, còn nhiều lý do khác khiến Đoàn ca vũ kịch Paris lâm cảnh khó khăn. Nhà báo Aude Kersulec, giải thích cụ thể : « Đoàn ca vũ kịch Paris là một đơn vị công, không được hưởng các chế độ hỗ trợ của Nhà nước như đối với các các doanh nghiệp, không được hưởng các khoản vay được Nhà nước bảo lãnh và cũng không được hưởng chế độ trợ cấp thất nghiệp bán phần. Nhưng đoàn vẫn phải trả lương cho 1.800 người làm công ăn lương. Các khoản chi cố định thì đoàn vẫn phải bảo đảm, cho dù các nhà hát phải đóng cửa. Còn về các nguồn thu thì do không còn được biểu diễn nên Opéra de Paris đương nhiên là không còn khoản thu từ việc bán vé. Không những thế, họ còn phải hoàn trả tiền cho những người đã mua vé. Trong khi đó, khoản thu từ hình thức thuê bao, đặt vé theo mùa, theo năm, không chỉ cho năm nay mà cho cả năm 2021, cũng sụt giảm. Bình thường thì đoàn Opéra de Paris có các nhà bảo trợ. Nhưng trong thời buổi khủng hoảng này, các doanh nghiệp cũng không thể hào phóng như trước đây, khoản tiền giới doanh nghiệp bảo trợ cho đoàn opera có lẽ giảm tới 30%. Tóm lại, thật là khó để chúng ta có thể hình dung Đoàn ca vũ kịch Paris, cơ sở văn hóa được tài trợ nhiều nhất ở Pháp, làm thế nào để có thể trụ được nếu không được hưởng khoản tiền trợ cấp rất lớn của Nhà nước, thường chiếm tới 45% ngân sách hoạt động của đoàn ». Tiền bảo trợ và nguồn thu từ thuê bao đều đang trên đà « rơi tự do » Trong phiên điều trần trước Ủy ban văn hóa của Thượng Viện về những khó khăn của Đoàn ca vũ kịch quốc gia Paris, tổng giám đốc Stéphane Lissner và phó tổng giám đốc Martin Ajdari đã nói đến « đà rơi tự do » của khoản tiền bảo trợ từ các doanh nghiệp, cũng như thu nhập từ tiền thuê bao hàng năm. Trong nhiệm kỳ lãnh đạo của tổng giám đốc Lissner, trong vòng 5 năm, số tiền bảo trợ Opéra de Paris có được đã tăng hơn 100%, từ 9 triệu eurro trong năm 2015 lên thành 19 triệu euro trong năm 2020. Đây là con số không hề nhỏ nếu so với khoản tiền tài trợ 95 triệu euro của Nhà nước. Thế nhưng, cú sốc Covid-19 đã khiến khoản tiền bảo trợ ước tính giảm 1/3 trong năm 2020, còn khoản thu từ thuê bao cho mùa diễn 2020-2021 sẽ giảm 35-45%. Đài France Musique ngày 16/07 trích dẫn phó giám đốc Ajdari : « Chúng tôi có những đối tác lớn gắn bó, trung thành từ rất lâu nay, nhưng cũng có nhiều nhà hảo tâm, các nhà bảo trợ bậc trung có xu hướng rút lui, vì thế chúng tôi sẽ không thể dựa vào nguồn thu này ». Phó giám đốc Opéra de Paris, Martin Ajdari, giải thích là các doanh nghiệp, nhất là các danh nghiệp bậc trung còn « chần chừ, do dự trong việc đài thọ bởi vì chính họ cũng đang phải yêu cầu sự nỗ lực và hy sinh của người làm công ăn lương » do tác động khủng khiếp của đại dịch. Không những vậy, theo tổng giám đốc Lissner, các cuộc đình công kéo dài kỷ lục của nhân viên Đoàn ca vũ kịch Paris đã khiến hàng trăm buổi diễn bị hủy, điều này khiến một phần công chúng và những người thuê bao vé xem biểu diễn cả năm sửng sốt. Nhiều nhà bảo trợ và công chúng đã rất giận dữ về những chuyện đó. Nhiều người không muốn đến các nhà hát opéra nữa, bởi nhiều khi họ phải đợi tới trước giờ diễn dự kiến ban đầu 30 phút mới biết hôm đó các nghệ sĩ có lên sân khấu hay không. Điều này đã gây ảnh hưởng đến nguồn thu của đoàn. Hàng năm, khoản thu từ vé xem biểu diễn lên tới 75 triệu euro (1/3 tổng ngân sách của Opéra de Paris). Ngoài ra, còn phải kể tới khoản thất thu từ du khách tham quan hai nhà hát, đặc biệt là nhà hát Opéra Garnier, một trong những kiệt tác kiến trúc và lịch sử của Paris. Từ khi dịch bệnh bùng phát ở Trung Quốc và các nước châu Á khác, Paris hầu như không còn bóng du khách châu Á, nhất là khách Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, nhà hát opéra Garnier đẹp lung linh, tráng lệ, vốn thường ngày là một trong những điểm tham quan thu hút đông khách du lịch nhất Paris, cũng trở nên vắng vẻ khác thường, thậm chí còn bị ví mới một « lâu đài ma ». Vậy tương lai của Opéra de Paris, một trong những « tượng đài văn hóa nghệ thuật » của Pháp, sẽ ra sao ? Nhà báo Aude Kersulec nhấn mạnh : « Quả thực là rất khó để chúng ta có thể hình dung được về các điều kiện để Đoàn ca vũ kịch Paris có thể hoạt động trở lại, công chúng khi đến nhà hát xem biểu diễn phải giãn cách thế nào, các nghệ sĩ trên sân khấu phải giữ khoảng cách thế nào … Nhà hát ca vũ kịch không giống như rạp phim. Để một buổi biểu diễn mang lại lợi nhuận, lượng khán giả đến xem phải đạt mức ngồi kín 80% khán phòng. Tạm thời, các nhà hát opéra dự kiến phải đóng cửa đến tháng 11, nhưng có những việc sửa chữa trùng tu ban đầu dự kiến vào hè năm sau thì lại được đẩy sớm lên vào năm nay. Đoàn opéra sẽ khởi động trở lại với những buổi hòa nhạc quy mô nhỏ, trong khi các buổi biểu diễn vẫn được tải lên trang mạng của Opéra Paris. Các chương trình biểu diễn được trình chiếu miễn phí trên mạng, cư dân mạng thì vui sướng đón xem nhưng về vấn đề tài chính, thì Đoàn ca vũ kịch Paris sẽ không cảm thấy thoải mái lắm. » Về công tác phòng chống dịch bệnh, giám đốc Stéphane Lissner cho rằng những yêu cầu giãn cách xã hội là rất khó thực hiện triệt để, nếu không muốn nói là không thể. Chẳng hạn, trong nhà hát Opéra Bastille với sức chứa 2.700 khán giả, việc theo dõi, đảm bảo khán giả giữ khoảng cách an toàn theo quy định quả thực không dễ chút nào. Đó là chưa kể đến việc giữ khoảng cách giữa các nhạc công, nghệ sĩ biểu diễn trên sân khấu cũng là điều không thể, không phù hợp với các yêu cầu về nghệ thuật. Nói cách khác, Opéra de Paris không thể « hạ giá nghệ thuật » để đảm bảo các yêu cầu giãn cách xã hội. Ngoài ra, 80% nghệ sĩ của đoàn là người nước ngoài, trong đó 55% sống ngoài khối Schengen, mà hiện giờ thì với sự hoành hành của virus corona, chưa ai dám chắc điều gì sẽ còn chờ đón thế giới, biên giới ngoại khối liệu sẽ được mở ở mức độ nào, các nghệ sĩ có được phép nhập cảnh để biểu diễn theo đúng lịch hay không … Tương lai của Opéra de Paris vẫn như bị một làn sương mờ che phủ, chưa có gì được soi tỏ …

257 tập