La Phạm : Hành trình tìm về cội nguồn với thời trang bền vững mang sắc màu thổ cẩm

11:55
 
Chia sẻ
 

Manage episode 333654935 series 130291
Thông tin tác giả France Médias Monde and RFI Tiếng Việt được phát hiện bởi Player FM và cộng đồng của chúng tôi - bản quyền thuộc sở hữu của nhà sản xuất (publisher), không thuộc về Player FM, và audio được phát trực tiếp từ máy chủ của họ. Bạn chỉ cần nhấn nút Theo dõi (Subscribe) để nhận thông tin cập nhật từ Player FM, hoặc dán URL feed vào các ứng dụng podcast khác.
Từ một nhà nghiên cứu hoá môi trường, với đam mê về thời trang và năng khiếu nghệ thuật, Phạm Ngọc Anh quay trở về Việt Nam, chuyển sang làm thiết kế thời trang sau 20 năm sinh sống ở nước ngoài và thành lập thương hiệu thời trang “bền vững” - La Phạm. Đây được cho là xu hướng phát triển trong tương lai của một trong những ngành công nghiệp ô nhiễm nhất thế giới. Ở đâu đó trong những cửa hàng vải trên những con phố ở Hà Nội, trong bảo tàng Thời Trang ở cung điện Galiiera ở Paris Pháp, hay ở trước những khung cửi dệt thổ cẩm tại những bản làng người H’mong ở miền Bắc Việt Nam, chúng ta có thể bắt gặp đôi mắt tò mò, tẩn mẩn nhìn từng đường nét vải của nhà thiết kế Phạm Ngọc Anh, tìm cảm hứng sáng tác những mẫu thiết kế mới, “thân thiện với môi trường và có thể ứng dụng vào đời sống”. Sinh ra trong một gia đình có bố làm nghiên cứu ngành hoá môi trường, Phạm Ngọc Anh đã theo chân gia đình làm nghiên cứu, đi du học và định cư tại Thụy Sỹ, làm tư vấn về môi trường và quản lý chất lượng, cất những bức vẽ, bản phác thảo về thời trang và đam mê thiết kế vào một ngăn tủ. Cho đến khi 38 tuổi, khi đã có một gia đình, một sự nghiệp ổn định ở Thụy Sỹ, và những chuyến du lịch vòng quanh thế giới, chị đã đưa ra một quyết định khiến nhiều người thân và bạn bè ngỡ ngàng : nghỉ việc, về Việt Nam, lập thương hiệu thời trang của riêng mình “La Phạm” vào năm 2016. Hành trình trở về cội nguồn của Phạm Ngọc Anh bắt đầu từ một lời mời thiết kế áo dài cho một người quen tham dự lễ hội Burning Man tại Mỹ. Ngọn lửa đam mê sáng tác và thiết kế được thắp lại và chị quyết định dấn thân vào ngành thời trang, xếp lại những nghiên cứu về nước thải và các chỉ số chất lượng nước tác động đến môi trường. Tuy nhiên, chính nền tảng nghiên cứu hoá môi trường đó, những sản phẩm của La Phạm ngay từ ban đầu, vô hình trung, đi theo hướng có thể giảm thiểu rác thải nhất và tác động tích cực đến môi trường tự nhiên cũng như xã hội. Sau 6 năm hoạt động, các bộ trang phục làm từ vải lụa hay vải gai, mang màu sắc thổ cẩm của La Phạm dần xuất hiện tại một số sàn diễn thời trang ở trong nước và quốc tế. Gần đây nhất, vào tháng 3/2022, thương hiệu đã tham dự giải UN Dress về thời trang thân thiện bền vững tại Thuỵ Sỹ. Với đam mê với thổ cẩm, NTK Ngọc Anh và La Phạm trở thành đại sứ của chương trình Empower Women Asia (Trao Quyền Cho Phụ nữ châu Á), một dự án của tổ chức phi chính phủ KIBV (Keep it beautiful Vietnam), nhằm giúp đỡ những người phụ nữ dân tộc thiểu số tại miền núi phía Bắc, cụ thể là ở bản Lác, Mai Châu, Hoà Bình, duy trì và phát huy làng dệt truyền thống của Việt Nam, hướng theo sản xuất và phát triển bền vững. Dự án cung cấp các chương trình đào tạo miễn phí, cải thiện kỹ năng dệt tay và nhuộm vải từ nguyên liệu tự nhiên để tạo ra các sản phẩm có chất lượng cao, kết nối với người tiêu dùng và dần cải thiện đời sống của bản làng. RFI đã có dịp phỏng vấn NTK Phạm Ngọc Anh, chủ thương hiệu La Phạm ngày 20/05/2022. Trước tiên, đâu là động lực chính khiến chị quyết định quay trở về và lập thương hiệu tại Việt Nam ? Trước khi về Việt Nam tôi đã sống ở Thụy Sỹ 22 năm, tôi hiểu được làm một công việc gì mới ở Thụy Sỹ không dễ dàng, thứ nhất nhân công cao, thứ hai là thị trường rất là bão hoà, cái gì cũng có. Nếu ở Thụy Sỹ tôi phải làm tất cả mọi việc một mình, ở Việt Nam tôi có nhiều người giúp đồng hành với tôi. Động lực lớn nhất để tôi trở về Việt Nam đó là quay về cội nguồn để tìm hiểu lại nơi mình sinh ra lớn lên như thế nào. Trước kia lúc đi học, tôi không có nhiều trải nghiệm tại quê hương, và khi mình trưởng thành thì tôi muốn tìm hiểu mình từ đâu đến và để trân trọng hơn giá trị truyền thống ở Việt Nam. Lúc đó tôi đủ chín chắn rồi, trở về Việt Nam để tôi hiểu hơn văn hoá của mình, đó là một trải nghiệm sống. Tôi cũng nghĩ là nếu tôi không làm được thiết kế thì đó cũng là một trải nghiệm đáng quý trong cuộc đời mình. Nói thật là tôi nhận được nhiều lời phản đối, hơn là lời động viên, những người ủng hộ không nhiều, vì như vậy thì cuộc sống rất bấp bênh và mọi người cũng rất là lo cho tôi. Lúc đấy tôi nghĩ khá là đơn giản, chỉ là bây giờ không làm thì bao giờ làm. Nếu như mình làm chỉ để chứng minh cho mọi người thấy thì đó không phải là điều mình muốn. Điều mà tôi làm là điều mà tôi muốn, là đam mê của tôi. Lúc tôi bắt đầu làm thì tôi cũng không có, hoặc chưa có kinh nghiệm gì. Mọi việc đều phải xây dựng lại từ đầu, phải học hỏi nghiên cứu rất nhiều, mất nhiều thời gian và sức lực. Thời gian đầu có những lúc tôi phải làm việc 20 tiếng một ngày, nhưng niềm đam mê đã chiến thắng được. Đến bây giờ công việc khá là ổn định, tôi có thể là không chỉ làm thiết kế thời trang mà xây dựng thương hiệu. Cách tiếp cận thời trang bền vững xuất phát từ đâu ? Và chị áp dụng trong công việc thiết kế ra sao ? Bền vững có 3 yếu tố: môi trường, xã hội, kinh tế, lúc đó tôi không nghĩ hay định hình ngay là làm thời trang bền vững như mọi người vẫn marketing. Vì tôi xuất phát từ ngành hoá môi trường, trong bất kể việc gì trong cuộc sống, tôi cũng nghĩ là làm sao để giảm thiểu chất thải ra môi trường và làm gì không phí phạm tiền bạc và có ý nghĩa cho xã hội. Bền vững tức là sử dụng nguyên liệu bền vững nhất có thể và là những chất liệu trong vùng để giảm thiểu khí CO2 khi vận chuyển nơi này sang nơi này nơi khác, giảm thiểu rác thải. Với những vải vụn tôi nghĩ là làm sao có thể tái sử dụng và sử dụng những sản phẩm nhỏ nhất, thay vì vứt bỏ ra môi trường. Đến phần thiết kế, tôi nghĩ là làm sao sản phẩm đấy có thể ứng dụng, sử dụng nhiều lần trong cuộc sống thay vì bỏ đi, rất lãng phí. Tôi hướng thiết kế vừa đơn giản, vừa timeless (vô thời gian). Với kinh nghiệm bản thân những sản phẩm timeless, thì tôi có thể mặc trong vòng 10 hay 20 năm. Còn cái gì chạy theo xu hướng thì sẽ mặc ít hơn. Về vấn đề xã hội, tôi cũng nghiên cứu là nếu mình sử dụng những sản phẩm của làng nghề này thì giúp được cho bà con làng này hoặc giúp nông dân. Làm công việc của mình có ý nghĩa cao hơn và làm cho mình hạnh phúc hơn. Đối với tôi công việc thiết kế, tôi không đề cao mình là nhà thiết kế mà chỉ nghĩ là tôi là cầu nối giữa người sản xuất vật liệu đến người tiêu dùng, là cầu nối tốt nhất để đưa sản phẩm ra thị trường một cách có ý nghĩa, và đằng sau đó, không chỉ là một sản phẩm mà là một câu chuyện để lan toả và mọi người hiểu rằng mình nên sử dụng, tiêu dùng như thế nào cho thông minh. Mình có ý thức hơn để bảo vệ môi trường, tránh thải ra môi trường một cách nhiều nhất. Đấy là nỗ lực mà tôi làm bấy lâu nay. Thổ cẩm có mặt trong hầu hết các thiết kế của chị, vậy điều gì khiến chị lựa chọn sử dụng chất liệu này ? Tôi rất thích thổ cẩm vừa đẹp lại có yếu tố văn hoá, nếu mình áp dụng được vào trong thiết kế của mình thì rất hay, trong khi đó thổ cẩm vẫn chưa được ưa chuộng ở Việt Nam, bởi vì nó vẫn có cái gì đó hơi khác lạ, và hơi có tính dân tộc. Ban đầu, tôi chỉ nghĩ là nếu mình giúp được cho bà con làng nghề mà bán được nhiều thổ cẩm hơn thì họ có thêm kế sinh nhai cho con cái đi học và họ có thể truyền lại công việc này đến đời sau, vì khi cuộc sống hiện đại hơn thì ai cũng muốn mua fast fashion thì những nghề đó sẽ lụi bại, không đươc yêu thích nữa. Nhưng càng làm, tôi càng thích, vì thổ cẩm rất là đẹp, mình có thể áp dụng thiết kế những chiếc áo hiện đại và ứng dụng, ví dụ như chiếc áo này chỉ cần trang trí một chút thôi, có thể hiện đại và mặc hàng ngày được mà không bị dân tộc hoá. Khi sử dụng thổ cẩm trong các thiết kế của mình, có những đặc điểm gì đặc biệt, đáng chú ý với loại vải gia công truyền thống này ? Trong quá trình làm tôi thấy có rất nhiều điều còn thiếu sót, nếu muốn mang ra nước ngoài cần phải có chứng chỉ, ví dụ như là nguồn gốc, chất liệu từ đâu, footprint. Họ đều không có. Thổ cẩm hoàn toàn đều làm ra từ trong làng nghề, đời này truyền đời khác. Họ không có một quy trình nào cả. Trong quá trình làm có rất nhiều khó khăn Ví dụ như là hôm nay họ vui thì họ nhuộm đúng, mai họ không có hứng thì họ nhuộm thành màu khác. Có những người làm theo cảm xúc, chất liệu này không phải là chất liệu làm theo công nghiệp, họ chỉ làm trong quá trình giải lao, khi khách đặt mình cũng không thể giục họ làm nhanh được, chất liệu này cần phải có thời gian. Thành ra làm việc với thổ cẩm cần rất nhiều kiên nhẫn so với vải công nghiệp. Ngoài ra thổ cẩm không có miếng nào giống miếng nào cả, hôm nay họ có hứng thì họ vẽ một hình như thế này, mai họ lại thêu hình khác. Tất cả đều do cảm hứng vì đấy không phải là nghề chính của họ. Mình không thể copy tất cả các sản phẩm giống nhau và phải có sự linh động nhất định và kiến thức hình học với cả hình thêu, cỡ hình như này thì mình làm thế nào. Mình không thể áp dụng mang nguyên hình này cho sản phẩm này hoặc sau này cũng làm như thế được. Khi lựa chọn phát triển thời trang ở Việt Nam, chị có gặp phải những khó khăn gì hay không ? Trong các sản phẩm của tôi thì thổ cẩm thì cũng chỉ là một điểm nhấn thôi, phần chính là vải thì chúng tôi đang nỗ lực hỗ trợ những người làm vải làm sao để họ có thể lấy được chứng chỉ, ví dụ như vải gai, đều xuất phát từ tự nhiên, sản xuất công nghiệp, tương tự với vải lụa và vải tre. Thực sự đó là một con đường khó khăn bởi vì Việt Nam tràn lan hàng Trung Quốc, các nhà thiết kế và người tiêu dùng chọn hàng Trung Quốc vì nó rẻ hơn rất nhiều và được tiếp cận nhanh. Muốn phát triển ngành thời trang trước mắt thì phải phát triển ngành vải đã, chứ không phải là người thiết kế. Nhưng ngay từ lúc về Việt Nam, tôi cũng xác định mong muốn đã là người Việt Nam mong muốn dùng sản phẩm Việt Nam, mình là người đi ngược xu hướng, tôi sẵn sàng bỏ nhiều tiền hơn để tôi mua hàng Việt Nam và có ít sự lựa chọn hơn, nhưng thay vào đó, tôi cũng muốn chứng minh với mọi người thấy là ai cũng sử dụng hàng Việt Nam thì giá thành sẽ giảm đi. Tôi cũng muốn chứng minh rằng dù lựa chọn ít nhưng mình vẫn có thể liệu cơm gắp mắm và làm ra những sản phẩm đẹp.

437 tập