Vai trò, tầm quan trọng của Hạ Viện Pháp

9:30
 
Chia sẻ
 

Manage episode 331230756 series 130291
Thông tin tác giả France Médias Monde and RFI Tiếng Việt được phát hiện bởi Player FM và cộng đồng của chúng tôi - bản quyền thuộc sở hữu của nhà sản xuất (publisher), không thuộc về Player FM, và audio được phát trực tiếp từ máy chủ của họ. Bạn chỉ cần nhấn nút Theo dõi (Subscribe) để nhận thông tin cập nhật từ Player FM, hoặc dán URL feed vào các ứng dụng podcast khác.
Gần 2 tháng sau cuộc bầu cử tổng thống, nước Pháp lại bước vào kỳ bầu cử Hạ Viện, qua hai vòng, 12/06 và 19/06/2022. Trong chương trình tuần trước, RFI đã nói về thể thức bầu cử lập pháp để bầu chọn 577 dân biểu Hạ Viện cho nhiệm kỳ 5 năm, cũng như thể thức bầu chủ tịch Hạ Viện. Trong chương trình kỳ này, RFI phỏng vấn dân biểu cấp tỉnh, tỉnh Loire, Jean-Jacques Ladet, về chức năng, vai trò của các dân biểu Hạ Viện, một số quy định về tài chính, kiêm nhiệm chức vụ, tuyển dụng trợ lý của các dân biểu, cũng như tầm quan trọng của kỳ bầu cử lập pháp đối với các đảng phái chính trị Pháp. RFI : Xin chào dân biểu Ladet, ông có thể cho thính giả, độc giả của RFI Tiếng Việt biết đâu là vai trò của Hạ Viện Pháp ? Dân biểu Ladet : Hạ Viện Pháp có hai chức năng chính : ra luật và giám sát hoạt động của chính phủ. Các dự luật có hai nguồn gốc, hoặc do thủ tướng và chính phủ đề xuất, hoặc do dân biểu Hạ Viện hay thượng nghị sĩ đề xuất. Khi thủ tướng đề xuất một dự luật thì dĩ nhiên phải có thảo luận trong nội bộ chính phủ, với các vị bộ trưởng có liên quan và phải qua Tham Chính Viện, vốn giữ vai trò như cố vấn pháp lý của chính phủ. Chính phủ có thể tham vấn Hội đồng kinh tế xã hội và môi trường. Sau khi quá trình chuẩn bị đã xong, thì dự luật được chuyển cho Hội đồng bộ trưởng. Còn nếu dự luật là do các dân biểu Hạ Viện hay thượng nghị sĩ đề xuất thì cũng có thể phải qua Tham Chính Viện, nhưng sau đó sẽ phải được chuyển đến các ủy ban chuyên trách thường trực của Hạ Viện. Có 8 ủy ban : Ủy ban văn hóa - giáo dục, kinh tế, xã hội, phát triển bền vững và quy hoạch lãnh thổ, quốc phòng, đối ngoại, tài chính và luật pháp. Tám ủy ban này sẽ họp lại để xem xét, tìm hiểu, bàn bạc về các dự luật. Dĩ nhiên báo cáo viên sẽ lập báo cáo để đưa ra Hạ Viện trong phiên thảo luận quốc gia, và sau đó các ủy ban sẽ đề xuất chỉnh sửa văn bản dự luật. Nhưng các dân biểu cũng có thể chỉnh sửa các dự luật. Sau khi được thông qua ở Hạ Viện, dự luật sẽ được chuyển đến Thượng Viện và lại được đưa ra thảo luận ở Thượng Viện, rồi sau đó được chuyển trở lại Hạ Viện. Nếu có bất đồng giữa Hạ Viện và Thượng Viện, thì sẽ có phiên họp của một ủy ban lưỡng viện gồm 7 dân biểu Hạ Viện và 7 nghị sĩ Thượng Viện để tìm kiếm thỏa thuận. RFI : Vậy chức năng thứ hai của Hạ Viện là gì ? Dân biểu Ladet : Chức năng thứ hai của Hạ Viện là kiểm tra giám sát hoạt động của chính phủ. Có nhiều cách để Hạ Viện giám sát một hoạt động của chính phủ. Các dân biểu Hạ Viện có thể chất vấn các bộ trưởng theo các ủy ban mà tôi mới nói ở trên. Họ cũng có thể lập các tổ công tác thông tin nhằm kiểm tra các văn bản luật, kiểm tra giám sát nội dung các dự thảo luật mà chính phủ đề xuất. Họ cũng có vai trò đánh giá luật. Sáu tháng sau khi một văn bản luật được ban hành, Hạ Viện kiểm tra xem luật có được áp dụng không và hiệu quả thực sự ra sao. Ba năm sau khi được ban hành, luật có thể lại được kiểm tra để xem có hệ quả cụ thể như thế nào về kỹ thuật, hành chính, chính trị. Như vậy là Hạ viện có vai trò chất vấn, thu thập thông tin và đánh giá việc áp dụng các luật. Đôi khi Hạ Viện có vai trò kiểm tra giám sát việc tổng thống bổ nhiệm một số vị trí, đặc biệt ở Hội đồng Bảo hiến và Hội đồng Tư pháp. Nếu có 3 phần 5 số dân biểu phản đối việc bổ nhiệm thì Hạ Viện hủy quyết định bổ nhiệm đó. Hạ Viện đặt câu hỏi chất vấn chính phủ. Điều này được biết đến nhiều ở Pháp : trong phiên họp ở trụ sở Hạ Viện, tất cả các dân biểu có mặt và chính phủ phải trả lời một số câu hỏi do các dân biểu đề xuất. Hạ Viện có thể viện dẫn điều 49-3 của Hiến pháp để bỏ phiếu bất tín nhiệm chính phủ, như tôi đã đề cập trong chương trình trước. Nói tóm lại là Hạ Viện có hai chức năng chính là ra luật và kiểm tra, giám sát hoạt động của chính phủ. RFI : Ông có thể nói nói về một vài quy định đối với các dân biểu đắc cử Hạ Viện về tài chính, tuyển dụng trợ lý, cộng tác viên ? Dân biểu Ladet : Hàng tháng, mỗi dân biểu được nhận khoản thù lao cơ bản, sau khi đã trừ các khoản đóng góp xã hội, là 5.623 euro, tiền hỗ trợ chỗ ở 168 euro, phụ cấp chức vụ 1.448 euro, và một khoản tín dụng 10.000 euro để thanh toán chi phí đi lại, thư ký, điện thoại … nhưng trên hết là để trả lương cho cộng tác viên, trợ lý theo hợp đồng vô thời hạn hoặc ngắn hạn. Đó là một công việc trực tiếp thuộc trách nhiệm của dân biểu. Cộng tác viên là người giúp dân biểu quản lý công việc. Vai trò chính của họ là làm các công việc thư ký ở văn phòng thường trực, sắp xếp các cuộc hẹn gặp trực tiếp, các cuộc trao đổi qua điện thoại, các chuyến đi của dân biểu. Trợ lý dân biểu cũng thường có vai trò chính trị trong việc chuẩn bị các hồ sơ làm việc của dân biểu. Vì các dân biểu thường phải xử lý các nội dung rất khác nhau, có các buổi họp, gặp gỡ với giới chủ, nghiệp đoàn, nên họ cần người hỗ trợ. Tôi nghĩ rằng điều cốt yếu là trợ lý dân biểu phải có đủ trình độ học vấn chính trị để có thể đáp ứng các yêu cầu khác nhau của dân biểu trong nhiều lĩnh vực hoàn toàn khác nhau. Cách đây không lâu, hẳn chị còn nhớ, có vị cựu bộ trưởng bị kết án vì đã tuyển dụng vợ làm trợ lý mà không đáp ứng các điều kiện. Kể từ đó, các dân biểu bị cấm tuyển làm trợ lý người vốn là vợ-chồng, cha mẹ đẻ hoặc cha mẹ của vợ/chồng, con đẻ hoặc con riêng của vợ/chồng, họ hàng ruột thịt. Việc tuyển dụng phải được thông báo với cơ quan chuyên trách về đạo đức. Thông tin về mặt đạo đức phải minh bạch và có thể kiểm tra giám sát được. Quy định này cũng là điều bình thường, bởi vì người dân Pháp biết các dân biểu đại diện cho họ ở Hạ Viện nhận được bao nhiêu tiền. RFI : Dân biểu Hạ Viện có được kiêm nhiệm chức vụ khác hay không ? Dân biểu Ladet : Đối với việc kiêm nhiệm, các quy định đã thay đổi rất nhiều. Trong vòng 1 tháng sau bầu cử, dân biểu đắc cử phải xin thôi các chức vụ hành pháp ở các cấp hội đồng, chức thị trưởng, phó thị trưởng, chủ tịch tỉnh, phó chủ tịch tỉnh, chủ tịch vùng, phó chủ tịch vùng. Họ phải từ chức trong vòng 30 ngày. Một dân biểu Hạ Viện vẫn có thể ở lại trong hội đồng các cấp địa phương, nhưng chỉ được ở vị trí dân biểu cấp xã, thị trấn, thành phố, hay dân biểu cấp tỉnh hoặc vùng. Có một số vị bộ trưởng ứng cử và đắc cử dân biểu Hạ Viện, nhưng không được kiêm nhiệm, phải chỉ định người tạm thay thế ở Hạ Viện, khi nào dân biểu này thôi chức bộ trưởng thì mới có thể trở lại Hạ Viện, lúc đó người tạm thay thế cho họ sẽ rút lui. Thế nhưng, không thể làm hai việc cùng lúc, không thể vừa làm bộ trưởng vừa làm dân biểu Hạ Viện. Tổng thống Pháp có thể có tối đa 2 nhiệm kỳ 5 năm, còn các dân biểu Hạ Viện thì có thể là dân biểu trong thời gian rất dài, và không có giới hạn về số nhiệm kỳ. Có những dân biểu đã qua 3 nhiệm kỳ ở Hạ Viện, cũng có thể là tận 4,5,6 nhiệm kỳ. Như vậy là không có giới hạn về số lần ra tranh cử dân biểu Hạ Viện. RFI : Các dân biểu thường tập hợp thành từng nhóm chính trị tại Hạ Viện ? Điều này có bắt buộc không và mang lại cho họ lợi thế gì ? Dân biểu Ladet : Không, điều này là không bắt buộc. Có 3 khả năng : hoặc một dân biểu đăng ký tham gia, ghi danh vào một nhóm chính trị mà họ cảm thấy phù hợp, phải có ít nhất 15 dân biểu mới có thể lập một nhóm. Hình thức này quy tụ nhiều dân biểu nhất. Kiểu thứ hai là những người liên kết với nhau, nhưng không đủ số tối thiểu cần thiết để tạo thành nhóm, mỗi người vẫn có sự tự do nhất định. Trường hợp thứ ba là những người không đăng ký vào nhóm nào, số này không nhiều, tôi nghĩ rằng tại Hạ Viện nhiệm kỳ trước, chỉ có 24 dân biểu không gia nhập nhóm chính trị nào, họ bỏ phiếu theo ý kiến cá nhân. Trong khi đó, dân biểu đã đăng ký tham gia một nhóm chính trị thì phải xác định theo quan điểm chính trị tại thời điểm đó của nhóm. Tất cả các dân biểu trong nhóm phải bỏ phiếu theo quan điểm chung của cả nhóm. Nhiều dân biểu tham gia lập nhóm bởi dẫu sao thì các nhóm chính trị cũng có tác động lớn hơn, với tính đại diện chính trị cao hơn so với một quan điểm cá nhân. Các nhóm sẽ có tính đại diện chính trị cao hơn so với một dân biểu đơn lẻ trước chính phủ, trước phe đa số tại Hạ Viện hoặc trước nhóm dân biểu đối lập. Một dân biểu đơn lẻ thì không có nhiều ảnh hưởng nếu phát biểu với tư cách cá nhân, bởi không thể đại diện có hiệu quả cho một luồng tư tưởng để xây dựng dự luật của chính phủ hoặc để đề xuất một dự luật. RFI : Các nhóm chính trị cũng được hưởng nhiều lợi thế khác, chẳng hạn về thời gian chất vấn chính phủ, hoặc về tài chính. Nhân nói về tài chính, người ta thường nói là kỳ bầu cử lập pháp là dịp để xác định ngân sách nhà nước đài thọ cho các đảng phái chính trị hoạt động trong 5 năm tiếp theo, theo nhiệm kỳ Hạ Viện. Ông có thể nói rõ hơn ? Dân biểu Ladet : Tài chính cho các đảng phái là câu hỏi rất quan trọng. Các doanh nghiệp không còn được phép tài trợ, để bảo đảm tính độc lập của giới chính trị, đặc biệt là với giới kinh tế. Các đảng phái nhận được các khoản đóng góp, quyên tặng, một phần thù lao của các đảng viên đã đắc cử dân biểu Hạ Viện, thế nhưng như vậy là chưa đủ. Cần có nguồn tài trợ công và nguồn này được xác định thông qua kỳ bầu cử Hạ Viện, với hai phần. Đương nhiên khoản tài chính này là do Nhà nước đài thọ. Phần thứ nhất phụ thuộc vào số phiếu bầu mà mỗi đảng thu được ở vòng 1 bầu cử Hạ Viện. Phần này được tính theo kết quả bầu cử vòng 1 chứ không phải vòng 2, vì không phải đảng nào cũng lọt được vào vòng 2. Điều kiện là ở vòng 1, đảng này phải thu được ít nhất 1% tổng số phiếu bầu tại ít nhất 50 đơn vị bỏ phiếu. Quy định này là nhằm tránh việc bất kỳ ai cũng có thể ra tranh cử để rồi sau đó nhận được tiền đài thọ của Nhà nước. Với mỗi lá phiếu thu được ở vòng 1, đảng đó sẽ nhận được 1,64 euro. Nếu thu được 10 triệu phiếu thì sẽ được 16 triệu 400 ngàn euro tiền đài thọ chính trị. Phần thứ hai thì phải đợi kết quả chung cuộc, bởi vì khoản đài thọ này sẽ được tính toán dựa theo số ứng viên của đảng đắc cử dân biểu Hạ viện. Với mỗi đảng viên đắc cử dân biểu, đảng sẽ được cấp 37.400 euro. Có 577 dân biểu tất cả, tức là Nhà nước phải chi 21.600.000 euro. Đây là khoản công quỹ rất lớn. Nói tóm lại là có hai khoản tiền Nhà nước cấp, một phần căn cứ theo số phiếu bầu và phần kia tùy thuộc vào số đảng viên đắc cử dân biểu Hạ Viện. Ngoài ra, các đảng cũng được tài trợ chi phí tranh cử Hạ Viện theo quy định tương tự như đối với kỳ bầu cử tổng thống Pháp mà chúng ta đã từng nói tới trong một chương trình trước đây. RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn dân biểu Jean-Jacques Ladet đã tham gia chương trình ! Trong kỳ tới, mời quý vị cùng tìm hiểu về Thượng Viện Pháp, thể thức bầu cử Thượng Viện và vai trò của Thượng Viện trong mối tương quan với Hạ Viện Pháp.

445 tập