Pháp xóa thuế nghe nhìn : Nỗi lo của các đài phát thanh truyền hình Nhà nước

9:26
 
Chia sẻ
 

Manage episode 335103896 series 1455070
Thông tin tác giả France Médias Monde and RFI Tiếng Việt được phát hiện bởi Player FM và cộng đồng của chúng tôi - bản quyền thuộc sở hữu của nhà sản xuất (publisher), không thuộc về Player FM, và audio được phát trực tiếp từ máy chủ của họ. Bạn chỉ cần nhấn nút Theo dõi (Subscribe) để nhận thông tin cập nhật từ Player FM, hoặc dán URL feed vào các ứng dụng podcast khác.
Sau khoảng 90 năm tồn tại, thuế nghe nhìn, mà hàng năm khoảng 23 triệu hộ gia đình tại Pháp phải đóng, đang dần bị chính quyền Macron đưa đến hồi kết. Các kênh truyền thông nhà nước lo ngại quyết định này sẽ ảnh hưởng tới các phương tiện nghe nhìn công. Xóa bỏ thuế nghe nhìn là lời hứa trong chương trình vận động tái tranh cử của ông Emmanuel Macron, nhằm góp phần cải thiện sức mua của người dân Pháp trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế. Ông Macron đã tái đắc cử tổng thống Pháp hồi tháng 04/2022 và đề xuất này đã được Hội đồng bộ trưởng Pháp thông qua hôm 11/05/2022 : Thuế nghe nhìn dần bị loại bỏ ngay từ năm nay. Ra đời năm 1933, thuế nghe nhìn ban đầu là nguồn ngân sách chính để Pháp đài thọ cho các đài phát thanh Nhà nước, từ năm 1949 thì mở rộng sang cả truyền hình công. Hiện nay, các đài được hưởng nguồn tài chính này là tổ hợp phát thanh Radio France, tổ hợp truyền hình France Télévisions, tập đoàn truyền thông France Média Monde (chủ yếu hướng tới thời sự quốc tế và đài RFI là một trong những thành viên), kênh truyền hình hợp tác Pháp - Đức ARTE và INA (Viện nghe nhìn quốc gia Pháp). Năm 2021, thuế nghe nhìn mang lại cho Nhà nước hơn 3 tỉ euro. Mỗi hộ gia đình tại nước Pháp lục địa có TV đóng 138 euro, khoản thuế này là 88 euro ở hải ngoại. Riêng các hộ gia đình không có TV thì không phải đóng thuế nghe nhìn, cho dù họ vẫn có thể nghe, xem qua máy tính, điện thoại. Sức mua của dân chúng có được cải thiện ? Những hộ gia đình có mức thu nhập thấp thì được miễn. Nhưng cũng chính vì lý do này mà mặc dù lý do chính thức được tổng thống Pháp Macron đưa ra là nhằm cải thiện sức mua cho dân chúng, trên trang France Culture ngày 27/06/2022, ông Philippe Bailly, chủ tịch cơ quan tư vấn NPA về chuyển đổi công nghệ số, nhận định : « Tác dụng của biện pháp hủy bỏ thuế nghe nhìn chắc chắn sẽ rất ít, trước hết là vì các hộ gia đình có mức sống khiêm tốn nhất vốn dĩ đã được miễn thuế nghe nhìn. Thế nên về cơ bản thì biện pháp này sẽ không giúp họ cải thiện sức mua. Hơn nữa là vì đối với những người đang phải đóng thuế nghe nhìn thì bớt đóng khoản tiền 138 euro/năm, tương đương với khoảng 25-30 xu euro mỗi ngày, thì cũng chả đáng là bao, và tôi thậm chí còn không chắc rằng các hộ gia đình sẽ cảm nhận được số tiền được giảm quá ít ỏi đó (…) Dẫu sao đi chăng nữa, tôi cũng không chắc lý do thuế nghe nhìn được tính gắn vào thuế nhà ở, nên xóa bỏ thuế nhà ở thì kéo theo việc thuế nghe nhìn cũng phải bị xóa bỏ là phù hợp và đã đủ. Trước năm 2003, thuế nghe nhìn chỉ là một loại tiền đóng góp, rồi sau đó đã có sự sửa đổi pháp lý bởi chúng ta không thể tiếp tục như vậy nữa và cần phải tìm một cơ chế khác để đánh thuế nghe nhìn, đó là tính thuế nghe nhìn gắn vào thuế nhà ở. Việc chúng ta sau này bãi bỏ thuế nhà ở có lẽ cũng không hạn chế khả năng thu thuế nghe nhìn. Có một lý do được xem là bắt buộc, nhưng dường như lại không thực sự đúng như vậy, và chúng ta thậm chí còn có thể gần như tự đặt câu hỏi về việc khi nào sẽ đến hồi kết : nếu chúng ta giảm thuế nghe nhìn và trả lại 3 tỷ euro đó cho những hộ gia đình có thu nhập khiêm tốn nhất, từ góc nhìn kinh tế thì khi người ta có rất ít tiền, họ phải buộc phải tiêu hết số tiền đó và chắc chắn số tiền 3 tỷ đó sẽ được tái đầu tư gần như hoàn toàn và trực tiếp ngay lập tức vào nền kinh tế, nhưng khi quý vị là công chức cấp cao và quý vị nhận được món quà đặc biệt 0,25 xu euro mỗi ngày từ Nhà nước, thì rõ ràng là khả năng quý vị tiêu số tiền đó ít hơn nhiều so với các đối tượng nói trên (…) Thuế nghe nhìn mang tính tượng trưng (…) thuộc các loại thuế không mang lại nhiều nhất cho ngân sách Nhà nước, cũng không phải là khoản thuế mà hộ gia đình phải đóng nhiều nhất, nhưng rõ ràng là có giá trị biểu tượng cho việc người ta tìm cách củng cố thái độ bài thuế ». Nguy cơ tiềm tàng Đối với nhiều chuyên gia, việc xóa bỏ thuế nghe nhìn chẳng những không thực sự có tác dụng đối với việc cải thiện sức mua của người dân, mà còn đặt các kênh nghe nhìn của Nhà nước vào cảnh bấp bênh, mất nguồn thu ổn định. Trên thực tế, về tài chính, rất nhiều đài phát thanh - truyền hình Nhà nước phụ thuộc vào nguồn thuế nghe nhìn. Tuần báo L’Obs cho biết, theo kinh tế gia trong lĩnh vực truyền thông, Julia Cagé, thuế nghe nhìn bảo đảm 87% nguồn thu cho France TV, 85% cho đài phát thanh Radio France và tới 95% cho kênh truyền hình Pháp - Đức ARTE. Phần còn lại chủ yếu là nhờ nguồn kinh phí thu từ quảng cáo. Chính nhờ ngân sách Nhà nước, quảng cáo trên các kênh Nhà nước ít hơn hẳn so với các đài tư nhân, đặc biệt các đài Nhà nước không được phát quảng cáo từ 20 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau. Thực ra, xóa bỏ thuế nghe nhìn không có nghĩa là các đài mất hẳn nguồn thu, Nhà nước ngưng đài thọ. Đề xuất của tổng thống Macron là ngân sách dành cho các phương tiện nghe nhìn sẽ được Quốc Hội thông qua hàng năm. Nhưng đây lại chính là điều bị giới báo chí, truyền thông Nhà nước phản đối, bởi nguồn tài chính này như vậy sẽ không ổn định, tăng giảm tùy từng năm và phụ thuộc vào đảng cầm quyền, nên có thể tác động tới tính đa nguyên và độc lập của các đài, thậm chí dẫn tới nguy cơ sáp nhập, cắt giảm việc làm, đe dọa tới sự tồn tại của các đài phát thanh, truyền hình Nhà nước. Theo L’Obs, chuyên gia kinh tế trong lĩnh vực truyền thông Julia Cagé đặc biệt lưu ý đến tính độc lập của các nhà báo. Bà lấy làm tiếc vì trong khi « có rất nhiều nước đang đề ra những mục tiêu quan trọng để duy trì sự độc lập của các kênh nghe nhìn », thì tại Pháp, chính quyền lại « đi theo chiều ngược lại hoàn toàn và đe dọa một trong những trụ cột của mô hình » về sự độc lập. Trên báo La Croix, ông Hervé Rony, giám đốc SCAM, tổ chức xã hội dân sự của những người làm việc trong lĩnh vực truyền thông, gồm 37.500 nhà làm phim tài liệu, nhà báo, nhà văn, nhiếp ảnh gia, họa sĩ hoạt hình, nhà quay phim, lưu ý : « Có một nguy cơ là hàng năm Quốc Hội sẽ quyết định một cách võ đoán, xác định một cách thất thường, thậm chí là hạn chế ngân sách dành cho các đài Nhà nước ». Ngày 28/06, các nghiệp đoàn trong lĩnh vực nghe nhìn công đã tổ chức đình công, biểu tình với khẩu hiệu « Hãy cứu các phương tiện nghe nhìn Nhà nước » để phản đối quyết định xóa thuế nghe nhìn của chính quyền Pháp. Theo họ, không thể để chính phủ tự quyết định ngân sách cho các đài phát thanh truyền hình Nhà nước thông qua việc bỏ phiếu dự luật tài chính thường niên. Hôm 15/07, Cơ quan tổng thanh tra về tài chính (IGF) và văn hóa (Igac) của Pháp cũng đã cảnh báo về mối lo ngại các đài Nhà nước mất tính độc lập, nếu ngân sách dành cho các đài này phải được Quốc Hội thông qua hàng năm. Thiếu nguồn tài chính công ổn định, chắc chắn hoạt động của các đài phát thanh, truyền hình của Nhà nước sẽ bị ảnh hưởng. Tây Ban Nha chưa từng áp thuế nghe nhìn, nhưng có nguồn ngân sách Nhà nước dành cho các phương tiện nghe nhìn công, khi ngân sách dành cho các đài phát thanh truyền hình công RTVE giảm 23,5%, số lượt khán thính giả của các chương trình cũng sụt giảm. Nhìn rộng ra châu Âu Ở những nước cũng đã xóa bỏ thuế nghe nhìn, nhiều kênh buộc phải cho phép phát quảng cáo nhiều hơn để có thêm thu nhập, hay bắt khán thính giả trả phí đối với một số chương trình. Theo chuyên gia Julia Cagé, hiện nay tại Liên Âu vẫn còn 13 nước vẫn tiếp tục áp thuế nghe nhìn, trong đó có Đức, Áo, Hy Lạp, Ý hay Bồ Đào Nha. Như vậy, tại châu Âu, Pháp không phải nước duy nhất áp thuế nghe nhìn, cũng không phải nước có mức thuế nghe nhìn cao nhất. Nhìn sang Anh, Nhà nước đài thọ ba phần tư nguồn tài chính cho đài BBC, chính phủ thời thủ tướng Boris Johnson đã thông báo sẽ cắt giảm ngân sách này từ năm 2027, kèm theo đó là nhiều đề xuất thay thế nguồn thuế nghe nhìn : cho phép phát quảng cáo, ngưng phát một số kênh của đài BBC, áp thuế đối với các nhà cung cấp mạng internet, áp dụng mô hình thu phí như các nền tảng Netflix hoặc Amazon Prime, đặt ra vấn đề nghiêm trọng về tính công bằng về khả năng được tiếp cận các dịch vụ công trong dân chúng. Trong khi chờ đợi, người Anh vẫn tiếp tục đóng thuế nghe nhìn tương đương với 190 euro/năm. Thuế nghe nhìn tại Đức còn cao hơn : 210 euro/năm. Một điểm khác lớn so với Pháp, Irland, Ba Lan, Albani và Bosnia-Herzégovina, là mọi hộ gia đình ở Đức, dù không có TV, cũng phải đóng thuế nghe nhìn bởi theo chính quyền, cho dù không có TV, người dân vẫn được tiếp cận các chương trình phát thanh, truyền hình của Nhà nước qua các kênh khác như qua điện thoại smartphone, các loại máy tính. Tại Thụy Sĩ, một cuộc trưng cầu dân ý theo sáng kiến công dân đã « cứu » được thuế nghe nhìn nhờ kết quả 71,6% số người tham gia đã phản đối việc bỏ thuế nghe nhìn. Thuế nghe nhìn ở Thụy Sĩ là ở mức cao nhất châu Âu, trên cả Anh, Đức. Còn ở Thụy Điển, từ năm 2019, thuế nghe nhìn 250 euro/năm được thay thế bằng « thuế dịch vụ công », tương đương với 1% mức thu nhập phải đóng thuế, trừ người có thu nhập thấp. Mô hình lỗi thời, cần thay đổi Trở lại với nước Pháp, mặc dù phản đối việc xóa bỏ thuế nghe nhìn, nhưng cũng như nhiều chuyên gia khác, bà Julia Cagé thừa nhận hệ thống thu thuế nghe nhìn của Pháp hiện đã lỗi thời, không phải một mô hình hoàn hảo : Một mặt, hiện nay thuế nghe nhìn mới chỉ áp dụng cho các hộ gia đình có TV, trong khi TV không phải phương tiện duy nhất để tiếp cận thông tin và tỉ lệ các hộ gia đình có TV đã giảm từ 98% vào năm 2010 xuống còn 92% vào năm 2022, theo một báo cáo mới đây của Thượng Viện. Mặt khác, việc đóng thuế bằng nhau mà không tính đến mức thu nhập cũng không thật công bằng. Theo báo cáo của chuyên gia Cagé, tại Pháp, trong số 11.000 người được khảo sát, 34,5% muốn thay thuế nghe nhìn bằng một kiểu đóng đóng góp mới, 20,6% muốn xóa hẳn thuế nghe nhìn, 16% muốn « giữ nguyên trạng » và 28,9% không trả lời. Hôm 03/06/2022, trong báo cáo gửi tổ chức công ích Fondation Jean-Jaures, chuyên gia Cagé đã đưa ra nhiều đề xuất, chẳng hạn thay thuế nghe nhìn bằng một khoản phí tương đương 0,25% thu nhập hoặc một khoản phí tăng tỉ lệ thuận theo thu nhập của mỗi người. Cagé khuyến cáo chính phủ Pháp chuyển đổi theo đường hướng thu phí kiểu Thụy Điển, bởi vì cách thu phí này không chỉ bảo đảm được tính công bằng cao hơn cho dân chúng, mà thậm chí còn tăng được nguồn thu cho Nhà nước. Dự luật về nguồn tài chính thay thuế nghe nhìn bắt đầu được thảo luận tại Hạ Viện từ hôm 18/07/2022. Ngay thứ Ba 19/07, trả lời đài France Info, trước mối lo ngại của công luận về tính độc lập của các đài phát thanh truyền hình công, ông Gabriel Attal, bộ trưởng đặc trách về ngân sách, dưới quyền bộ trưởng Kinh Tế Pháp, cho biết sẵn sàng tính đến khả nay thay thuế nghe nhìn bằng một loại phí mới để có nguồn tài chính ổn định cho các đài Nhà nước, chẳng hạn trích 3,7 tỉ euro từ nguồn thuế giá trị gia tăng. Sau khi được thông qua tại Hạ Viện, dự luật sẽ được chuyển sang Thượng Viện.

388 tập