Tạp chí xã hội - Pháp : Covid-19 làm bất bình đẳng xã hội thêm nghiêm trọng

9:21
 
Chia sẻ
 

Manage episode 275153583 series 1455070
Thông tin tác giả France Médias Monde được phát hiện bởi Player FM và cộng đồng của chúng tôi - bản quyền thuộc sở hữu của nhà sản xuất (publisher), không thuộc về Player FM, và audio được phát trực tiếp từ máy chủ của họ. Bạn chỉ cần nhấn nút Theo dõi (Subscribe) để nhận thông tin cập nhật từ Player FM, hoặc dán URL feed vào các ứng dụng podcast khác.
Covid-19 đã làm sự bất bình đẳng xã hội thêm nghiêm trọng, cả về nguy cơ lây nhiễm bệnh và tác động về kinh tế, thu nhập. Trên đây là kết quả một nghiên cứu được Viện Sức Khỏe Và Nghiên Cứu Y Khoa Quốc Gia của Pháp (Inserm) công bố hôm 09/10/2020. Cuộc điều tra Epicov - Dịch bệnh và điều kiện sống - do Inserm thực hiện hồi tháng 05/2020, có sự hợp tác với Cơ quan phụ trách nghiên cứu, đánh giá và thống kê (Drees), Cơ quan y tế công cộng của Pháp và Viện Thống Kê Quốc Gia Pháp (Insee). Trả lời phỏng vấn đài RFI ngày 12/10/2020, nhà xã hội học Nathalie Bajos, giám đốc nghiên cứu của Inserm, đồng phụ trách cuộc điều tra Epicov giải thích về công trình nghiên cứu đồ sộ : « Đó là một nghiên cứu có tính đặc thù, chuyên biệt lớn, có sự kết hợp giữa phương pháp tiếp cận xã hội học và phương pháp tiếp cận dịch tễ học. Nghiên cứu này được thực hiện cùng Josiane Warszawski, bác sĩ dịch tễ của Viện Inserm. Ý tưởng của chúng tôi khi tiến hành nghiên cứu quy mô lớn này là cung cấp tư liệu và cho thấy trên thực tế tại Pháp những người nào có khả năng nhiễm bệnh, cũng như điều kiện sống của họ có thể góp phần khiến họ bị lây bệnh như thế nào, đồng thời cũng nhằm tìm hiểu xem dịch bệnh đã tác động đến công việc và khả năng tài chính của họ ra sao. Cuộc điều tra này đã đạt được một thành công rất lớn, đó là cho phép tính toán cặn kẽ, thiết lập cái gọi là « tỷ lệ hiện mắc » (prévalence), tức là tỷ lệ những người đã nhiễm virus, ở cấp vùng và cấp tỉnh. Tôi không đi sâu vào chi tiết chuyên môn, nhưng đó là một cuộc điều tra đặc biệt xét về góc độ chất lượng mẫu điều tra, Viện Thống Kê Quốc Gia Pháp INSEE chọn mẫu ngẫu nhiên. 135.000 người mà chúng tôi phỏng vấn cho phép phản ánh sự đa dạng, khác nhau của các nhóm cư dân sinh sống tại Pháp ». Để xác định tỉ lệ hiện mắc (prévalence), cơ quan y tế Pháp đã làm xét nghiệm tìm kháng thể trong máu của 12.400 người. Kết quả xét nghiệm kháng thể cho thấy tỉ lệ người đã từng nhiễm virus hồi tháng 05 trên toàn quốc chỉ là 4,5% đối với những người trên 15 tuổi, sống tại lãnh thổ chính quốc. Con số trên là rất thấp so với tỉ lệ 70% cần có nếu muốn được khả năng gọi là « miễn dịch cộng đồng ». Thế nhưng, cuộc điều tra đã cho thấy sự chênh lệch giữa các vùng, thành phố. Người dân ở các thành phố/xã đông dân và có mật độ dân cư cao, trên 50.000 dân và trên 1.500 người/km2, có tỉ lệ lây nhiễm cao gấp đôi những nơi khác. Những người sống trong những căn hộ chật chội, đông đúc với diện tích dưới 18m2/người cũng có tỉ lệ nhiễm Covid cao gấp 2,5 lần so với những người khác. Cứ 10 người trả lời câu hỏi thì có 1 người sống ở nơi chật chội trong giai đoạn phong tỏa. 20% số những người sống ở nơi đông đúc, chật chội là những người người thuộc nhóm nghề được gọi là « nghề cốt yếu » trong giai đoạn phong tỏa chống dịch Covid : nhân viên lau dọn vệ sinh, thu gom rác thải, lái xe bus, nhân viên thu ngân, người làm nghề giúp việc gia đình, công nhân xây dựng … Xét về độ tuổi, những người trên 65 tuổi là nhóm đối tượng một khi đã nhiễm virus corona thì dễ lâm vào tình trạng nguy hiểm, và những người trên 70 tuổi có tỉ lệ tử vong cao nhất, nhưng những người trong độ tuổi 30-50 mới là những người bị nhiễm bệnh nhiều nhất, không phải là do họ không có ý thức giãn cách xã hội, mà là do điều kiện sống và làm việc khiến họ có tỉ lệ bị nhiễm virus rất cao. Nghiên cứu của Inserm chỉ ra rằng biện pháp phong tỏa và phương thức làm việc từ xa đã góp phần khoét sâu các bất bình đẳng giữa các tầng lớp xã hội, các nhóm ngành nghề. Trong khi 50% cán bộ công chức được làm việc từ xa toàn bộ thời gian thì có đến 70% những người làm « nghề cốt yếu » hàng ngày vẫn phải đến tận nơi làm việc. Kết hợp nhiều yếu tố, cả về độ tuổi, điều kiện sống và làm việc, những người trong độ tuổi 30-50, sống chung với đông người trong những căn hộ chật hẹp, tại những thành phố có mật độ dân cư cao và thường xuyên phải đi ra ngoài làm việc là những người bị dịch bệnh tác động mạnh nhất từ khi nước Pháp bị phong tỏa hôm 17/03. Nhà xã hội học Nathalie Bajos cho biết thêm : « Những người ở các tầng lớp bình dân, khả năng tài chính ở mức thấp nhất thì bị ảnh hưởng nặng nề nhất, cả về việc làm và thu nhập, tức cuộc sống hàng ngày của họ bị tác động bởi các biện pháp đã được triển khai để phòng chống dịch bệnh. Trái lại, nghiên cứu của chúng tôi cũng cho thấy là tại Pháp, cũng có thể là ở các nước khác nữa, có một sự khác biệt về các nhóm xã hội bị dịch bệnh tác động. Trước khi có phong tỏa, những người được gọi là thuộc nhóm giàu có, các quan chức cán bộ cấp cao bị tác động nhiều nhất, bởi vì họ thường xuyên phải đi ra ngoài, tương tác xã hội nhiều. Nhưng sau đó, lệnh phong tỏa được áp dụng, cho phép giảm hẳn số người bị lây nhiễm virus trong nhóm xã hội này. Biện pháp phong tỏa có lợi cho những người thuộc nhóm giàu sang, có điều kiện sống thuận lợi hơn là những người thuộc các tầng lớp bình dân. Nói về con số, 50% quan chức, cán bộ đã chuyển sang phương thức làm việc từ xa hoàn toàn, tỉ lệ này chỉ là 1% đối với các tầng lớp bình dân nhất ». Điều đáng ngạc nhiên nhất là hai nhóm người « ở hai đầu thang bậc thu nhập », tầng lớp giàu có nhất, nhóm quan chức cán bộ cao cấp và cả những người thu nhập thấp nhất, nhóm người lao động trong những ngành nghề được coi là « thiết yếu » trong thời phong tỏa chống dịch, đều có tỉ lệ nhiễm virus corona cao nhất : 10%, ngang với tỉ lệ lây nhiễm ở các nhân viên y tế, vốn dĩ được coi là có nguy cơ bị nhiễm bệnh cao nhất. Nhà xã hội học Nathalie Bajos nhấn mạnh : « Điều này thể hiện chính xác những gì tôi vừa nói ở trên, tức là có một sự thay đổi theo thời gian. Hai nhóm xã hội bị nhiễm bệnh nhiều nhất chính là nhóm có thu nhập cao nhất và nhóm có thu nhập thấp nhất. Điểm này liên quan đến chuyện trước khi có phong tỏa thì những người giàu có, quan chức bị lây nhiễm nhiều và sau khi có lệnh phong tỏa thì các tầng lớp bình dân, những người phải ra ngoài làm việc ở thời phong tỏa là những người bị ảnh hưởng rất nhiều, đương nhiên là cả những người làm trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, như bác sĩ, y tá, hộ lý. Gần 10% nhân viên y tế đã bị nhiễm bệnh. Còn về những người làm trong các ngành nghề gọi là nhóm nghề cốt yếu, như nhân viên thu ngân, giao hàng, lái xe bus …, cuộc điều tra được tiến hành với 135.000 người, nhưng chỉ có 25.000 người trong nhóm người làm những nghề cốt yếu được làm xét nghiệm trong giai đoạn ban đầu, tôi xin nhắc lại là cuộc điều tra được tiến hành hồi tháng 05, khi đó mới số xét nghiệm còn rất hạn chế, vì thế cho đến nay, chúng tôi vẫn chưa thể đưa ra tỷ lệ hiện mắc (prévalence) cho nhóm người làm các nghề cốt yếu. Nhưng cuộc điều tra cho thấy rõ là điều kiện sống của những người làm nghề cốt yếu có nhiều yếu tố bất lợi gộp lại khiến họ dễ bị lây nhiễm : mật độ dân cư ở thành phố/xã mà họ sinh sống, số người sống chung nhà - có nhiều người ở trong những căn hộ quá đông đúc (theo tiêu chí đánh giá của Viện Thống Kê Quốc Gia INSEE), việc họ phải đi đến chỗ làm … Chúng tôi thấy thực sự là có nhiều sự bất bình đẳng xã hội cả về nguy cơ bị lây nhiễm và tác động kinh tế. Chính điều kiện sống khó khăn cũng khiến tỉ lệ nhiễm virus ở người nhập cư cao. Bà Bajos giải thích : « Cuộc điều tra cho thấy nhóm người nhập cư đến từ các nước ngoài châu Âu, đời thứ nhất hoặc thứ hai, bị dịch bệnh tác động hơn rất nhiều so với các nhóm dân khác, với tỷ lệ hiện mắc (prévalence) cao hơn rất nhiều, nhất là ở thế hệ thứ nhất. Nhưng điều quan trọng nhất mà tôi muốn nói là hiện tượng lây nhiễm rất cao ở nhóm người nhập cư đến từ các nước ngoài châu Âu có các nguyên nhân mang tính cơ cấu xã hội. Ý tôi muốn nói ở đây là việc họ bị lây nhiễm nhiều là do điều kiện sống của họ không tốt chứ không phải là họ không được bảo vệ tốt như các nhóm dân cư khác (…) Đối với tôi, một kết quả quan trọng của nghiên cứu này là nhờ đồng thời phối hợp phương pháp tiếp cận xã hội học và dịch tễ học mà chúng tôi đã có thể làm nổi bật tầm quan trọng của các yếu tố mang tính cơ cấu trong sự lây lan của dịch bệnh. Chính là điều kiện sống của quý vị, quý vị sống ở đâu, cùng với bao nhiêu người, công việc quý vị làm thuộc loại nào, quý vị có hay phải đi ra khỏi nhà không … là những yếu tố then chốt để giải thích cho sự lây lan của virus ». Cũng theo kết quả nghiên cứu Epicov, 28% phụ nữ và 29% nam giới tham gia cuộc điều tra cho biết khả năng tài chính của họ đã suy giảm trong giai đoạn phong tỏa, những người bị tác động nhiều nhất về tài chính cũng là những người vốn có thu nhập thấp hất, cuộc sống bấp bênh nhất : nông dân, những người làm nghề tự do và buôn bán, công nhân, người thất nghiệp … Dịch Covid-19, cùng với biện pháp phong tỏa toàn quốc, phương thức làm việc từ xa không chỉ làm bộc lộ những bất bình đẳng xã hội ở nước Pháp và còn làm cho tình trạng bất bình đẳng đó thêm nghiêm trọng. Theo bộ trưởng Y Tế Pháp, Olivier Veran, hiện giờ đã có hơn 5 triệu người (gần 7,5% dân số Pháp) phải sống nhờ sự cứu trợ lương thực, thực phẩm. Viện Thống Kê Quốc Gia Pháp ước tính 800.000 việc làm sẽ bị cắt giảm từ nay tới cuối năm 2020 trên toàn quốc. Nạn đói nghèo tại Pháp đang trở nên nghiêm trọng chưa từng có, trong khi nước Pháp đang « đau đầu » chuẩn bị đối phó với làn sóng dịch thứ hai trong bối cảnh kinh tế còn chưa hồi phục sau 2 tháng phong tỏa toàn quốc hồi mùa xuân. (Tổng hợp từ France 24, France Info, France Culture)

262 tập